Zagrożenia wynikające z awarii pojazdu zasilanego gazem propan - butan

2007-10-29, o 2:37 - leszekk, czytany 2802 razy.

Sytuacji tego typu można uniknąć poprzez systematyczne szkolenia, w których przekazany będzie techniczny sposób zabezpieczenia instalacji (dane producentów instalacji) oraz sposób postępowania w wypadkach awaryjnych (taktyka działań ratowniczych). Poniżej przedstawiam budowę typowej instalacji gazowej oraz sytuacje awaryjne, z którymi można się spotkać podczas działań ratowniczych.

• Opaska mocująca zbiornik.
• Zbiornik.
• Kołnierz wielozaworu.
• Mocująca rura teleskopowa.
• Wielozawór.
• Obudowa komory wydzielonej wielozaworu.
• Przewody wentylacyjne.
• Nasada napełniania gazem.
• Przewód napełniania gazem.
• Przewód gazowy do reduktora odparowywacza.

Możemy wyróżnić 3 sytuacje wywołujące stany zagrożenia:

• Stan przepełnienia zbiornika, czyli wypełnienie zbiornika ciekłym gazem w ilości przekraczającej normy określane przez producenta , tj. 80% faza ciekła i 20% faza gazowa.
• Stan przegrzania, czyli umieszczenie zbiornika w temperaturach przekraczających normy określone przez producenta.
• Zgniecenia, czyli stan zmniejszenia pojemności.

Podczas działań ratowniczych możemy spotkać się ze stanem przegrzania i zgniecenia zbiornika. Spośród wszystkich elementów instalacji największe zagrożenie stwarza zbiornik z gazem [2], dlatego też na nim trzeba skupić uwagę podczas działań ratowniczych. Po przyjeśdzie na miejsce akcji działania służb ratowniczych należy skoncentrować na jak najszybszym zamknięciu zaworów odcinających, znajdujących się w obudowie wielozaworu [6].

Zamknięcie dwóch zaworów odcinających (rzadziej jest jeden) powoduje odcięcie dopływu gazu do elektrozaworu w komorze silnika [8] oraz do przewodu służącego do tankowania pojazdu [11]. Nie zawsze jednak można łatwo zamknąć zawory. Podczas pożaru samochodu może się zdarzyć, że plastikowa osłona wielozaworu na skutek temperatury stopi się i oklei zawory.

Zbliżając się do płonącego samochodu należy wziąć pod uwagę możliwość otwarcia się zaworu bezpieczeństwa. W chwili jego otwarcia zostanie upuszczony nadmiar ciśnienia w zbiorniku i w tym momencie ratownik może znaleść się w zasięgu płomieni.

Do palącego się samochodu nie możemy się zbliżyć również z powodu wysokiej temperatury. Działania w takim wypadku trzeba prowadzić ze znacznej odległości, uwarunkowanej zasięgiem rzutu wody lub piany gaśniczej. Zbiornik gazu proponowałbym chłodzić wodą, gdyż lepiej odbiera ciepło niż piana gaśnicza.

Gasząc palący się pojazd należy w miarę możliwości chłodzić butlę z gazem. Dopiero, gdy jest pewne, że butla nie nagrzewa się już dłużej i pożar został zlokalizowany, możemy podejść do pojazdu i zamknąć zawory na butli gazowej.

W praktyce okazuje się często, że mimo całkowitego spalenia pojazdu, butla z gazem tylko nieznacznie się ogrzała. Wynika to z małego nagromadzenia materiałów palnych w miejscu usytuowania butli (najczęściej bagażnika pojazdu). Podczas działań ratowniczych, w których brał udział pojazd zasilany gazem, tylko w jednym przypadku spotkałem się z rozerwaniem butli. Części

samochodu zostały rozrzucone w promieniu ok. 100 m. Butla w tym przypadku nie posiadała zaworu bezpieczeństwa. Podczas gaszenia pożarów samochodów nigdy nie spotkałem sytuacji, w której otworzył się zawór bezpieczeństwa i utworzył słup ognia.

Dużym zabezpieczeniem butli przed promieniowaniem cieplnym mogą być dodatkowe niepalne osłony montowane wokół niej. Znacznie większe zagrożenia powoduje ulatniający się gaz, który wytwarza strefę wybuchową wokół samochodu. Aby móc podejść do pojazdu i zakręcić zawory na butli, musimy na miejscu akcji wykonać szereg wstępnych czynności:

• ustalić kierunek i siłę wiatru,
• wyznaczyć strefę zagrożoną wybuchem,
• prądem gaśniczym rozproszonym zbijać pary gazu na ziemię, jednocześnie podchodząc do pojazdu i mierząc stężenie gazu w strefie, w której poruszają się ratownicy.

Dopiero po likwidacji strefy wybuchowej można zamknąć zawory.

Do zgniecenia zbiornika może dojść w przypadku silnego działania na zbiornik ostrej krawędzi przy jednoczesnym braku możliwości przemieszczenia się zbiornika. W praktyce jest to bardzo rzadko spotykane. Podczas zderzenia się pojazdów największa siła uderzenia zostaje przejęta przez karoserię samochodu, zbiornik najczęściej pozostaje nie uszkodzony na swoim miejscu.